Споменик на Панко Брашнаров

Име на делото: Споменик на Панко Брашнаров

Автор: Петар Хаџи Бошков

Година: 2004

Овој монументален споменик  е поставен e во новиот дел на градот Велес, на плато во непосредна близина на гарнизонот „Алексо Демниевски – Бауман“.

Со пропорционална фигура споменикот го отликува делото на големиот македонски револуционер и прв претседател на Президиумот на АСНОМ, Панко Брашнар. Изработен од блок од мермер, а заедно со постаментот споменикот е висок над 4 метри.

Во споменикот се содржани аспектите на статичност и динамика, на мир и експресија, поврзувајќи го апстрактното и фигуративното. Ликот има воопштени црти се појавува од рамна површина и заедно со целата робусна фигура е „втопен” во масата со широки апстрактни површини и остроаголниот и закривен пластичен знак што сугерира движење, но и попречена енергија. Во де-лото се препознава авторскиот печат на Хаџи Бошков, како и неговиот карактеристичен компромис мегу конфигуративното и иконичното, со единствена намера да постигне симболична престава на една историска личност: активист и учесник во социјалистичкото и комунистичкото движење кој
имал важна улога во работата на ВМРО (Об.) и АСНОМ.
Неговиот живот трагично завршува во 1951 година на Голи Оток, како осуденик по Информбирото.


За Авторот:

Петар Хаџи Бошков (1928–2015) е едно од централните имиња во македонската современа скулптура – уметник, визионер чие творештво е мост меѓу локалниот културен контекст и европската модерна уметност. Неговото присуство во македонската уметничка сцена е длабоко и трајно, не само поради неговите дела, туку и поради начинот на кој размислуваше за уметноста.

Роден во Скопје, Хаџи Бошков се школуваше на Академијата за ликовни уметности во Љубљана, каде дипломираше во 1953 година. Решавачка етапа во неговиот развој беше студискиот престој во Лондон (1959–1960), каде што, со поддршка од Британскиот совет, студираше на Кралскиот колеџ за уметности и Слејдовата школа. Овој престој беше пресвртна точка во неговото творештво, особено по личната средба и поддршка од британскиот скулптор Хенри Мур, еден од највлијателните уметници на 20 век, кој лично ја отвори изложбата на Хаџи Бошков во лондонската галерија „Грабовски“ во 1960 година — прва изложба на македонски скулптор во Велика Британија.


Хаџи Бошков се оддалечи од академските норми и создаде јазик на скулптурата кој се движи меѓу апстракцијата и симболиката. Формите што ги создаваше – понекогаш органски, понекогаш остро сведени – секогаш ја носеа траговитоста на човечкото, но не по пат на буквална репрезентација. Неговите дела пренесуваат состојби, чувства и идеи преку формални, често минималистички решенија што оставаат простор за тивка интерпретација.

Спомениците што ги создаде не се само објекти во јавен простор – тие се обиди да се фати еден дух, едно паметење, една етика на времето.

Претставувањето на Македонија на Венециското биенале во 1978 година беше потврда за неговата меѓународна релевантност. Неговите дела се изложувани низ Европа, САД, Азија и Африка – сведоштво за една уметничка визија што не познава граници.


Покрај тоа што создаваше, Хаџи Бошков имаше длабоко влијание и како педагог. Тој беше еден од основачите и прв декан на Факултетот за ликовни уметности во Скопје. Неговото разбирање на уметноста остави траги кај генерации уметници кои го гледаат не само како ментор, туку и како некој што ја отвори уметноста кон размислување и слобода.

Во 2009 година, неговиот придонес беше официјално признат со изборот за почесен член на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ).
Петар Хаџи Бошков почина во март 2015 година во Скопје. Иако телесно отсутен, неговото дело останува живо: во просторот што го обликувал, во училниците каде што поучувал, во колекциите каде што неговите скулптури продолжуваат да дијалогираат со посетителите. Тој ја обликуваше македонската современа скулптура не со гласност, туку со истрајност, тишина и интегритет.