Споменик за Св. Климент Охридски

Име на делото: Споменик за Св. Климент Охридски

Автор: Петар Хаџи Бошков

Година: 1972

Овој монументален споменик, изведен во црн јабланички мермер, е посветен на Св. Климент Охридски – учител, просветител и симбол на духовна светлина. Формата ја спојува реалистичката изведба со апстрактни и кубистички елементи, што му дава силен визуелен и симболичен ефект.

Скулптурата ги истакнува вертикалите на ликот, со што се нагласува неговата монументалност и возвишеност. Облеката, иако едноставна, е моделирана со ритмични набори кои додаваат динамика и спокој. Горниот, заоблен дел, со симболичниот гест на раката, го внесува гледачот во духовната и интелектуална сила на ликот – не само како историска личност, туку како и носител на знаење.

Скулптурата не прикажува само човек, туку светец во дејствие, фигура која учи, води, и духовно преродува.


За Авторот:

Петар Хаџи Бошков (1928–2015) е едно од централните имиња во македонската современа скулптура – уметник, визионер чие творештво е мост меѓу локалниот културен контекст и европската модерна уметност. Неговото присуство во македонската уметничка сцена е длабоко и трајно, не само поради неговите дела, туку и поради начинот на кој размислуваше за уметноста.

Роден во Скопје, Хаџи Бошков се школуваше на Академијата за ликовни уметности во Љубљана, каде дипломираше во 1953 година. Решавачка етапа во неговиот развој беше студискиот престој во Лондон (1959–1960), каде што, со поддршка од Британскиот совет, студираше на Кралскиот колеџ за уметности и Слејдовата школа. Овој престој беше пресвртна точка во неговото творештво, особено по личната средба и поддршка од британскиот скулптор Хенри Мур, еден од највлијателните уметници на 20 век, кој лично ја отвори изложбата на Хаџи Бошков во лондонската галерија „Грабовски“ во 1960 година — прва изложба на македонски скулптор во Велика Британија.


Хаџи Бошков се оддалечи од академските норми и создаде јазик на скулптурата кој се движи меѓу апстракцијата и симболиката. Формите што ги создаваше – понекогаш органски, понекогаш остро сведени – секогаш ја носеа траговитоста на човечкото, но не по пат на буквална репрезентација. Неговите дела пренесуваат состојби, чувства и идеи преку формални, често минималистички решенија што оставаат простор за тивка интерпретација.

Спомениците што ги создаде не се само објекти во јавен простор – тие се обиди да се фати еден дух, едно паметење, една етика на времето.

Претставувањето на Македонија на Венециското биенале во 1978 година беше потврда за неговата меѓународна релевантност. Неговите дела се изложувани низ Европа, САД, Азија и Африка – сведоштво за една уметничка визија што не познава граници.


Покрај тоа што создаваше, Хаџи Бошков имаше длабоко влијание и како педагог. Тој беше еден од основачите и прв декан на Факултетот за ликовни уметности во Скопје. Неговото разбирање на уметноста остави траги кај генерации уметници кои го гледаат не само како ментор, туку и како некој што ја отвори уметноста кон размислување и слобода.

Во 2009 година, неговиот придонес беше официјално признат со изборот за почесен член на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ).
Петар Хаџи Бошков почина во март 2015 година во Скопје. Иако телесно отсутен, неговото дело останува живо: во просторот што го обликувал, во училниците каде што поучувал, во колекциите каде што неговите скулптури продолжуваат да дијалогираат со посетителите. Тој ја обликуваше македонската современа скулптура не со гласност, туку со истрајност, тишина и интегритет.